Những thông tin về đồng tiền trong một số đoạn của tác phẩm đã cho phép các nhà nghiên cứu có một cái nhìn bao quát về tình hình tài chính của nửa đầu thế kỷ XIX. 

Trên phương diện tiền tệ, trong tác phẩm xuất hiện hầu hết toàn bộ các đồng tiền của thời đại:  từ đồng một centime Dupré đến đồng vàng 20 francs đều được đưa vào trong những hoàn cảnh cụ thể, cực kỳ chính xác là một phát hiện hết sức thú vị cho những người nghiên cứu.   

Những người khốn khổ cho ta thấy tuy con người luôn phải thích ứng với sự phát triển của tiền tệ nhưng thói quen của quá khứ làm cho quá trình thích ứng trở nên chậm trễ. Cách gọi tên của các đồng tiền không còn được sử dụng sau cách mạng Pháp để chỉ những đồng tiền mới trong tác phẩm phản ảnh sự khó khăn này.

"Le sou": đồng tiền xu là một từ luôn được nhắc đi nhắc lại trong tác phẩm. Đây là từ duy nhất đồng nghĩa với sự khốn cùng. Khi nhìn thấy Jean Valjean, mụ Thénardier lăng mạ : "Thằng cha nào đây mà một xu húp cháo cũng không?". "Một bà đã dạy cho Fantine cách sống trong cảnh khốn khó:  "ta không thể thấy hết những gì mà mấy kẻ cùng kiệt biết rút ra từ một đồng xu." Những người nghèo không có một đồng xu. Đồng xu là vật bố thí tối thiểu nhất, là phương thuốc để cứu một cái chết trước mắt: Jean Valjean chào Jarvert đóng giả ăn mày và đưa cho hắn một xu.

Trên thực tế, đa số đồng "xu" được nhắc đến đã không còn được sử dụng thời đó. Hệ thống "tiền lẻ" xuất hiện sau cách mạng Pháp đã thay thế xu bằng  đồng  năm centimes, nặng 10 gam, được phát hành 140 triệu bản từ năm 1796 đến năm 1801. Cho tới đồng năm centimes của Napoléon III năm 1852, không có một đồng tiền xu nào khác. Đồng xu mà Victor Hugo nói tới ở đây là đồng năm centimes, được lưu hành tới năm 1956, ngày nay chúng ta chỉ tìm thấy được những đồng trong hiện trạng dập nát.

Cũng vậy, đồng hai mươi xu trong tác phẩm là đồng một franc. Khi mụ Thénardier thấy Cosette bị mất một đồng mười lăm xu, Jean Valjean tìm ra nó dưới gầm bàn và chìa đồng tiền bạc cho Thénardier, mụ nói  không phải nó vì đây là một đồng hai mươi xu.

Đồng tiền của cậu bé xứ Savoie mà Jean Valjean đã dẫm giày lên được gọi là đồng bốn mươi xu. Theo các nhà nghiên cứu, không hề có đồng tiền nào là bốn mươi xu lúc đó mà là một đồng hai francs bằng bạc. Đồng một trăm xu được nhắc tới là một đồng năm francs. Lão Thénardier nói với vợ:  Chả lẽ cô sẽ tiêu hết một trăm xu?

Đồng bốn mươi xu chính là đồng hai francs.

"Xu" được hiểu là đơn vị chi tiêu thông dụng nhất trong đời sống hàng ngày của những người khốn khổ: từ đồng một xu (năm centimes) đến đồng một trăm xu (năm francs). Giá trị hơn đồng xu là đồng tiền livre và đồng tiền franc.

Giá trị của đồng tiền và các vật dụng trong những năm 1820-1832 qua tác phẩm Những người khốn khổ:

Dưới thời Charles X và Louis Philippe, người ta có thể mua được gì với đồng năm centimes, một franc, hai francs, năm francs, hai mươi francs...?

Chàng Marius, dịch sách để kiếm sống:   Với sự cần mẫn, nghị lực, kiên trì, và ý chí sắt đá, chàng có thể kiếm khoảng bảy trăm francs một năm từ công việc của mình. Chàng sống không đến nỗi nào. Chàng ở trong một phòng lụp xụp  với giá ba mươi francs một năm. Chàng chi trả ba francs mỗi tháng cho người ở trọ chính để bà đến quét dọn và sáng sáng mang đến cho chàng một chút nước nóng, một quả trứng tươi và một ổ bánh mì một xu dùng làm bữa ăn trưa của chàng. Bữa trưa của chàng tốn khoảng từ hai đến bốn xu tùy theo giá đắt rẻ của trứng mỗi ngày. Vào 6 giờ chiều chàng đi ăn tại tiệm Rousseau, đường St-Jacques, một đĩa thịt sáu xu, nửa đĩa rau ba xu và một món tráng miệng ba xu. Thêm ba xu nữa thì được ăn bánh mì tùy thích. Một xu cho cậu bồi. Người đàn bà đứng két cười với chàng. Với mười sáu xu, chàng được một nụ cười và một bữa ăn tối. Việc ăn uống chiếm khoảng hai mươi xu một ngày, là ba trăm sáu lăm francs một năm. Với bốn trăm năm mươi francs, Marius được ăn, ở, phục dịch. Quần áo của chàng mất khoảng một trăm francs, khăn ga giường năm mươi francs, giặt giũ hết năm mươi francs nữa. Tất cả không mất quá sáu trăm năm mươi francs. Chàng còn lại năm mươi francs. Chàng là người giàu có!!!

Như vậy là thời đó, người ta có thể sống với 60 francs một tháng, có nghĩa là 2 francs một ngày. Sáu mươi francs ngày ấy có giá trị bằng 530 euros ngày nay.(Lương tối thiểu của người lao động Pháp hiện nay là 1050 euros một tháng).

Đồng tiền bốn mươi xu (2 francs) mà Jean Valjean đã lấy cắp của cậu bé xứ Savoie có thể giúp cho cậu bé sống trong nhiều ngày. Ta thấu hiểu hơn nỗi thất vọng, đau xót của cậu bởi chỉ với hai xu là cậu có thể mua được một mẩu bánh mì.

Một người giúp việc có thể kiếm được từ 30 đến 50 francs tiền công mỗi tháng: Cô muốn thu nhập bao nhiêu một tháng?/Ba mươi francs./Cô tên là gì?/Olympie./Cô sẽ có năm mươi francs một tháng và cô sẽ tên là Nicolettes.

Con búp bê mà Jean Valjean đã tặng cho Cosette, món đồ chơi tuyệt vời này có giá 30 francs, là một món tiền lớn.

Người đàn bà khốn khổ Fantine đã bán mái tóc với giá 10 francs và hai chiếc răng ngọc của mình với giá 20 francs một chiếc!!!

Một vài nghiên cứu nhỏ mang cho ta cảm hứng đọc và đọc lại nhiều lần Victor Hugo. Tác phẩm của ông không chỉ là đối tượng tìm tòi của các nhà nghiên cứu ngôn ngữ, lịch sử, văn học, xã hội mà còn là đối tượng của các nhà kinh tế, tài chính và tiền cổ.

Tình trạng cũ nát của các đồng tiền đơn vị nhỏ cho ta biết chúng đã được truyền qua vô số những bàn tay cùng khổ.

Khi ngắm những đồng tiền cổ ctrong tay, người sưu tầm có một cái nhìn khác hẳn. Hình ảnh đau khổ của cậu bé xứ Savoie hiện ra khi ta thấy đồng 2 francs, ta cảm nhận niềm vui sướng tột cùng của Gavroche khi được sở hữu đồng 5 francs của thời ấy. Và chỉ với một đồng 5 francs của Louis Philippe, ta biết được một sinh viên có thể tránh được cái lạnh lẽo trong những một tháng rưỡi trời.

Phía sau đồng tiền cũ kỹ, xấu xí kia không những có giá trị lịch sử mà còn ẩn giấu bao điều thầm kín về những mảnh đời, buồn vui nước mắt... Dưới ngòi bút của tác giả, chúng đều có một linh hồn.

Tư liệu tham khảo:

- Le guide marabout des monnaies et médailles.

- Tiểu luận của Yves Bruyère tại Hội nghị tiền cổ Nice

Lúc nhỏ, các em bé trai thích sưu tầm những viên bi bằng thủy tinh,  vũ khí, ô tô , BD, ,các em gái sưu tầm con búp bê Barbie, những cuốn sách Martine... Lớn lên một chút thì các chàng trai quan tâm tới những cái huy hiệu nhỏ xinh, hộp thuốc lá, bao diêm, nắp chai rượu champagne, các cô gái bắt đầu dán trong phòng vô số những affiche của các thần tưọng ca sĩ, diễn viên, bày biện những lọ nước hoa tí xíu...Theo thời gian, họ vui thích với thú chơi tem, tiền cổ, tất cả những gì có liên qua tới « J'ai lu », nhãn hiệu nổi tiếng về biscuit và các cụ bà thì thích chơi bát đĩa sứ quý, hộp đựng trang sức sứ có vẽ hoa, dát vàng, có người sưu tầm  bình sữa trẻ con, và đặc biệt hơn là trang trí khắp nhà đủ các loại bô của trẻ em các thời, các nước...

Một trong những kiểu chơi mới của người Pháp đang dần phổ biến  là  sưu tập chai nước hoa mẫu khổng lồ.

Những lọ nước hoa của các hãng nước hoa nổi tiếng thường chỉ chứa nhiều nhất là 200 ml, cao 15 cm.  Nhưng những chai mẫu này thường là 1000 ml, và có chiều cao đôi lúc tới một mét.

Thường ở trong chai mẫu không có nước hoa mà chỉ là nước màu, được sản xuất tại một hãng chuyên sản xuất chai mẫu: FACTICE DUMMY.

Trước đây, những chai mẫu này chỉ được trưng bày để quảng cáo mỗi khi các hãng sản xuất nước hoa lớn bắt đầu lăng xê một sản phẩm mới của mình. Sau khi đã qua mùa trưng bày, chai mẫu  không còn chỗ trong tủ kính của các gian hàng nữa thì được dọn đi và những người thu dọn hoặc các nhân viên mang về trang trí trong nhà tắm của mình, hoặc cho vào kho cất giữ không thời hạn. Một vài năm gần đây, chai mẫu bỗng trở nên có  giá và ngày càng thu hút đông đảo người sưu tầm, các nhà trang trí nhà nội thất  và do chai mẫu không  được bán trong các cửa hàng nên càng ngày trở nên  quý hiếm. Việc sản xuất chai mẫu nhằm mục đích quảng cáo khá tốn kém nên các hãng sản xuất nước hoa bắt đầu hạn chế. Chỉ có những hãng nước hoa rất nổi tiếng như Guerlain, Chanel, Cartier, Nina Ricci... mới duy trì việc sản xuất chai mẫu. Những người được mời  thiết kế chai mẫu là những nhà thiết kế có tiếng tăm trên thế giới: hình dáng chai phải có ý nghĩa, phải phản ánh nét đặc sắc của hãng nước hoa hoặc phải phù hợp với tên của mỗi loại nước hoa, pha lê phải có chất lượng, độ nặng phải cân bằng để chai có thể đứng được...  Riêng việc tranh chấp bản quyền của tên và hình dáng của các chai nước hoa  cũng gặp khá nhiều sóng gió. Hãng Yves Saint Laurent bắt buộc phải đổi tên cho chai nước hoa Champagne ra đời năm  1993 của mình thành Yvress sau khi đã bị hãng rượu Champagne kiện vì đã sử dụng  tên và thiết kế của nắp chai rượu cho chai nước hoa của họ. Công ty Cardiet Design cũng đã từng kiện nhà thiết kế mẫu chai Ínsolence Serge Mansau của hãng Guerlain  có hình dáng giống với chai nước hoa của họ được thiết kế bởi Hilary Swank mà không kết quả.  Trong thời gian chờ xử kiện thì giá của các chai mẫu trong các phòng đấu giá và các chợ đen tăng lên vùn vụt vì có thể là các chai này sẽ không bao giờ xuất hiện lại nữa.

Người ta có thể tìm mua chai mẫu tại sàn đấu giá  nổi tiếng của Paris - Drouot hoặc tại các hội chợ chai mẫu được tổ chức giũa các nhà sưu tầm. Hội chợ thường được tổ chức tại Mulhouse, Strasbourg một năm một lần.  Khách đến hội chợ thường là những người đồng tính luyến ái, những người sưu tầm có tên tuổi, những nhà buôn đồng hồ, buôn xe hơi ở cách nước lân cận...Họ đều  muốn tìm tặng cho người thân của mình một chai mẫu khổng lồ nhân một dịp đặc biệt nào đó. Thường là họ quen biết nhau, không những họ mua, mà còn trao đổi: họ say sưa phân tích dáng kiếu , màu sắc của chai, kể cho ta nghe về lịch sử của chai, truyền cho ta cách bảo vệ, lau chùi chai, vị trí đặt chai để bắt ánh sáng mặt trăng tăng thêm vẻ lung linh huyền ảo của chúng,  tiếp ánh sáng mặt trời để chai được phản chiếu rực rỡ.

Câu hỏi ngớ ngẩn nhất đối với những người bán chai mẫu, người sưu tầm chai nước hoa mẫu : ở trong đó là nước hoa thật không? Thường thường, khi nghe câu hỏi này, họ không muốn nói chuyện với ta nữa.

Jaipur Saphir của hãng Boucheron, cao 30 cm, nặng 5,30 kg
 

 
Chai mẫu Chanel Coco Mademoiselle 1000 ML, cao 40 cm, nặng 4 kg.
Bên cạnh là chai mẫu nhỏ 400 ML
Bài và ảnh: Thanh Trà 

    Xin chân thành cám ơn anh Hoa Cát và anh Đông Hòa.

Ta có thể không biết đến Maroc, nhưng không thể không biết cái tên Marrakech. Có thể nói Marrakech giống như đôi mắt to, sắc sảo của người phụ nữ Maroc, mới đầu làm người ta ngần ngại, nhưng càng nhìn sâu vào đôi mắt ấy thì càng bị quyến rũ trước một vẻ đẹp thăm thẳm và huyền bí . Marrakech không thu hút người đến ngay trong lần thăm đầu tiên bởi cái cảm giác đề phòng đè nặng : thành phố tai tiếng với các tệ nạn trộm cắp, lừa lọc, chém giết, hối lộ, hàng giả... Nhưng chỉ cần hiểu đôi chút về thành phố và con người ở đây để có thể quên đi cảm giác này, định sẵn trước và theo đúng chương trình thăm đã vạch ra thì mỗi điểm đến sẽ là một phát hiện bất ngờ về một lịch sử, một văn hóa, một kiến trúc và một phong tục vô cùng đặc sắc để rồi khi rời thành phố lòng phải luyến tiếc về khoảng thời gian ngắn ngủi không đủ để có thể cảm nhận hết vẻ đẹp ở đây và thầm hẹn sẽ có ngày quay trở lại với thành phố huyền thoại nghìn lẻ một đêm...

Thành phố được chia làm hai khu khác biệt : Guéliz là thành phố mới, được xây dựng bởi người Pháp sau này, mang kiến trúc hiện đại, là trụ sở của các công ty nước ngoài, các ngân hàng và ủy ban hành chính, các hãng du lịch và thương mại cao cấp. Người tới đây không thể bỏ qua vườn Majorelle độc đáo có ngôi biệt thự của nhà thời trang vĩ đại người Pháp Yves St Laurent, giống như một nhà bảo tàng xinh xắn trưng bày bộ sưu tập tư nhân giá trị của ông. Đại lộ Mohammed V. dài 3 km nối Guéliz và La Medina (thành phố cũ), nơi ngự trị lăng tẩm của bảy vị Thánh, được người dân ở đây tôn sùng là đất Thánh.

Ngược về thế kỷ XII, Marrakech lúc bấy giờ là kinh đô cổ Berber dưới các triều đại Almoravides và Almohades nằm trên miền đồng bằng « Haouz », được bao bọc bởi 19 km tường thành màu đỏ xây nên từ cát hồng và vôi nhằm thay thế hàng rào gai để bảo vệ các trang trại đầu tiên của người Almoravide. Những trang trại này gồm các bộ lạc quanh núi Atlas, những du mục của sa mạc Sahara, những bộ tộc châu Phi bại trận và các nô lệ da đen... (Ta có thể nhận thấy người dân của Marrakech ngày nay có màu da đen sậm hơn so với dân các vùng khác của Maroc). Bức tường tượng trưng cho sức mạnh của thành phố với 200 pháo đài vuông, chín cổng thành đồ sộ dẫn vào La Médina, một kiệt tác của kiến trúc thời Trung đại.

Qua khỏi cổng tường thành, sừng sững ngọn tháp của Thánh đường Hồi giáo Koutoubia, với chiều cao 77 mét, được mệnh danh là tháp Eiffel của Maroc, là một công trình nghệ thuật đẹp nhất Bắc Phi, điển hình của kiến trúc Tây ban nha Hồi giáo (hispano-mauresque). Truyền thuyết kể rằng khi mới được xây, Koutoubia bị chảy máu, màu máu đỏ ngấm lên các tường thành, nhuộm đỏ các địa danh làm nên cái tên « Al Hamra » (Đỏ) và trở thành màu của nền cờ Maroc. Marrakech (tiếng Ả rập là Marakush) cũng là gốc của tên nước Marocco. Tháp được xây bằng những tảng đá hồng với nghệ thuật trang trí các đường viền cong xen kẽ với sơn hoa tiết họa, trạm khắc hình triện tròn. Bốn quả cầu bao quanh đỉnh tháp với quả cầu lớn nhất có chiều ngang 2 mét, là biểu tượng của mặt trời, mặt trăng và các vì sao. Truyền thuyết cũng kể rằng những quả cầu đó ở trong bằng vàng, có phép màu nhiệm để giữ cân bằng cho toà Thánh đường, được đúc bằng nữ trang của một hoàng hậu đời vua Yacoub el Mansour. Nàng làm việc này để sám hối vì một ngày đã không theo đúng những nguyên tắc của lễ Ramadan.

Muốn thấy được vẻ đẹp trọn vẹn lung linh của Koutoubia, phải đợi lúc hoàng hôn buông xuống. Bốn phía của ngọn tháp trạm khắc khác nhau ẩn  hiện qua ánh sáng huyền ảo của đêm.

Dọc theo một con đường nhỏ rợp bóng cây với những trái cam vàng trĩu nặng là điện La Bahia (Người đẹp). Sidi Moussa là quan thừa tướng dưới triều đại Moulay Hassan. Phủ điện mang tên người đàn bà được ông sủng ái nhất, là một trong 24 chánh phi của ông, được xây vào năm 1880, kết thúc sau 7 năm là tinh hoa nghệ thuật của những bàn tay thợ giỏi nhất được tuyển chọn kỹ lưỡng trên toàn xứ, tích tụ nguyên vật liệu quý hiếm thời đó, với 160 sảnh điện và khuê phòng, được bao quanh bởi 8 ha vườn xanh tĩnh lặng um tùm nhiều cam, nhài, bách, cọ.... Ngoại sảnh được lát bằng đá hoa được chuyển đến từ Meknès, có chiều dài 50 mét, rộng 30 mét, nằm giữa những hàng cột khắc chạm tinh tế, được trang điểm bằng ba bồn phun nước. Nội sảnh được lát bằng đá hoa Ý. Kiến trúc điện mang đậm ảnh hưởng kiến trúc Andalousie được thể hiện qua các mosaic trên các vòm trần, các cánh cửa, duyên dáng, cầu kỳ, sang trọng. Ngoài các khu vườn riêng dành cho bốn người vợ và 24 ái nữ, quan thừa tướng ưu ái cho nàng La Bahia rất nhiều khoảnh vườn thanh nhã nhất và vô số những khuê phòng được trang điểm kỳ công nhất.

Do phải mua lại từ từ đất và nhà xung quanh để xây điện nên kiến trúc của điện không có sự thống nhất về tổng thể. Người thăm nhận được sự khác biệt trong cách trang trí giữa các khu vực khác nhau, nơi trang nghiêm đằm thắm, nơi màu sắc vui tươi, có thể là để chiều theo tâm trạng của các mỹ nữ trong điện.

Rời phủ điện «Người đẹp », lạc trong mê cung của vô số các phố nhỏ với các tường thành rắc rối của các điện, các phủ, các tòa thánh bao quanh Hoàng cung dưới cái nắng nóng của miền sa mạc, hương hồn các vua, các hoàng tử, công chúa sẽ đưa đẩy, hút chân bạn đến lăng tẩm của triều đại Saadiens.

Đây là một di chứng lịch sử của một triều đại chìm trong tội ác, chém giết, đầu độc và phản bội lẫn nhau được xây từ thế kỷ XVI. Bị bỏ rơi gần hai thế kỷ, phải tới năm 1917, lăng tẩm mới được khám phá và mở cửa đón công chúng. Toàn khu lăng tẩm nằm giữa một khu vườn đầy hoa, là biểu tượng cho thiên đường của Thánh Allah. Tòa mộ chính gồm một sàn riêng được chia làm ba gian bởi những cột đá hoa trắng. Sàn thứ nhất với vòm trần uốn cong được trang điểm bằng nhũ đá trụ trên bốn cột đá hoa xám làm sàn cầu nguyện. Một tháp sáng nhỏ xuyên tường dẫn ánh sáng vào. Mộ vua Ahmed el- Mansour đặt ở sàn giữa cùng các vua kế vị với 12 cột đá hoa (một cân đá thời đó đổi bằng một cân mía). Sàn thứ ba dành cho các hoàng tử chết yểu, các công chúa, hoàng hậu, phi tần... Phía ngoài là các ngôi mộ đá của quân hầu và lính có công với triều.

Trước khi rời La Médina, hãy ghé thăm Quảng trường Jamaâ El Fna được dịch là « Hội tận thế », hay là «quảng trường mất trí nhớ ... Người ta kể, ngày xưa, có một tòa Thánh đã bị sụp đổ tại đây trong khi tất cả các ngôi nhà xung quanh còn nguyên vẹn, giống như một sự trừng phạt của Thánh. Thuở ấy, đây cũng là nơi chém và phơi đầu các tội phạm để làm gương. Người đi qua lại quảng trường nặng mùi chết chóc này đều sợ hãi, nỗi sợ hãi ám ảnh vô hình làm cho con người mất tỉnh táo, không còn ý thức được ngay cả mình là ai. Nhưng đây là ngã tư qua lại không thể tránh khỏi để tới các điểm khác, tới các Souks (tiệm, cửa hàng) nên dần dần quảng trường đã trở thành một cái chợ khổng lồ, trung tâm buôn bán, văn hóa, du lịch của Marrakech. Nơi đây có những người kể các câu chuyện huyền thoại li kỳ, có những màn biểu diễn dạo lạ lùng, tập hợp các sáng tạo độc đáo từ kịch nói đến âm nhạc, thể hiện một cách phong phú bản sắc văn hóa truyền thống. Vào lúc hoàng hôn, khoảng 18 giờ, khách du lịch nếu tới đây lần đầu giật mình khi thấy từ các ngóc ngách của các phố nhỏ đến các đại lộ, từng đoàn người đổ ra đi về hướng của quảng trường. Cuộc sống nhộn nhịp lễ hội của thành phố chỉ bắt đầu lúc này. Những người biểu diễn vui tính, đầy thiện cảm, mời mọc khách xem tham gia vào các màn trình diễn. Khói bếp trắng dày đặc bốc lên nghi ngút từ các quán ăn, ngào ngạt thơm mùi các món lạ làm cho khách thấy bụng đói cồn cào.

Là một thành phố thủ công, các Souks của La Médina đưa người ta về với những câu chuyện của nàng Sheherazade với vô số các mặt hàng truyền thống mang đậm phong tục của người dân ở đây : trang phục cổ truyền, đồ trang sức, hàng da làm theo cách thức gia truyền, những tầm thảm kỳ công, đèn làm bằng da cừu...

Với khoảng cách ba giờ bay tính từ Paris, giá vé khoảng 140 euros trọn thuế, Marrakech là một trong những điểm du lịch ưa chuộng nhất của người châu Âu. La Médina được Unesco ghi nhận là một Di sản thế giới năm 1985.

Thanh Trà - Bài đã đăng trên báo Nhịp cầu Trí thức, Nhà xuất bản chính trị Quốc gia.Ảnh: Nhiều nguồn.

Người Pháp nồng nhiệt và trân trọng đón các tác phẩm của ông mang đến từ Nhật bản cho cuộc triển lãm tại Bảo tàng Baccarat, nằm trong lâu đài của bà tử tước Marie-Laure de Noailles, Paris.

Ông là một nhà điêu khắc...vải. Ông gắn bó đời mình với những con búp bê và mang lại sự sống cho chúng. Cuộc triển lãm của ông là kết quả của một quá trình nghiên cứu, sáng tạo nghệ thuật suốt hơn 20 năm. Tác phẩm của ông đa số phản ánh cuộc sống gia đình và xã hội hết sức quen thuộc của những người nông dân thời kỳ Showa (1925-1989), đưa người ta trở lại với quá khứ tưởng chừng như đã bị lãng quên. Búp bê vải của ông còn kể lại cho người xem qua những đôi mắt lung linh, sinh động một cách kỳ lạ những kỷ niệm và những cảm xúc trân quý của chính ông. Bàn tay ông kiên nhẫn, tỉ mỉ, khéo léo chọn lựa từng miếng vải có chất lượng cao để có thể tồn tại với thời gian, để làm nên sự hài hòa, thanh nhã của các trang phục truyền thống.

Sinh năm 1937, tốt nghiệp Nippon Design School, ông làm việc nhiều năm trong một xưởng sản xuất người mẫu trước khi say mê búp bê vải. Chịu ảnh hưởng sâu sắc của nhà đạo diễn Yasujiro Ozu, nhiều sáng tạo của ông lấy cảm hứng từ các bộ phim của Ozu để bày tỏ lòng kính trọng và tưởng nhớ.

Không cần phải có kiến thức thâm sâu về văn hóa Nhật bản để thưởng thức vẻ đẹp yên bình toát ra từ những búp bê vải của ông. Mỗi tác phẩm được sáng tạo một cách biệt lập như một bức tranh nhỏ có câu chuyện của riêng mình. Từng bức tranh lại kết hợp với nhau làm nên một bức tranh vĩ đại về đời sống của người dân Nhật bản.

 Một số tác phẩm sau của ông trưng bày tại Paris được bạn bè quốc tế đánh giá cao

Hạnh phúc - Phải chăng phút giây hạnh phúc khôn tả trong đời một người mẹ là đây.  

Bàn tay bé bỏng xách nước chuẩn bị bữa ăn. Ông chú trọng đến việc lột tả qua khuôn mặt sự cần cù và tự nguyệncủa bé gái trong việc làm hàng ngày.

Đi mua rượu saké buổi tối là nhiệm vụ của các bé trai. Bình rượu trong tay em lấy mẫu từ bình rượu cổ nhưng làm bằng giấy.  

Bé ở nhà một mình. Điện thoại reo, liệu bé có biết trả lời không?  

Ai mà chẳng có kỷ niệm tuổi ấu thơ đã có lần "tè" ra giường. Một cảm giác dễ chịu trong một giấc mơ trở thành nỗi sợ hãi tột độ khi bừng tỉnh. Em bé lúng túng giữa cảm giác hối hận và không thoải mái.

Những con chim sẻ trong vườn : Em gái và u em đang ngắm những con chim sẻ nhảy nhót trong vườn. Ở đây ông muốn cho chúng ta thấy được sự tương phản : một là nét thơ ngây của em bé và một là nỗi ưu tư cho ngày mai phảng phất trên gương mặt của u em còn rất nhỏ.

 Ngày nay, ngay cả các cô học trò bé bỏng cũng được trang bị điện thoại cầm tay. Tuổi thơ của các em liệu có còn vô tư lự hay không trước tiện nghi vật chất thái quá này ?

Em bé có vẻ mặt hơi lo lắng. Em vừa gõ cửa nhà một người bạn của mẹ. Em cần phải trao món quà bọc trong tấm vải lụa vuông kia.  

Madame Miwa (dựa theo phim "Mùa xuân muộn màng" của OZU Yasujirô). 

Dì Otane (Dựa theo phim của OZU).

Ông còn giữ ấn tượng về những em bé thiêm thiếp ngủ ở nhà một người bạn và đã dày công tìm các loại vải có style hiện đại để biểu hiện cảm xúc luyến tiếc hình ảnh trong sáng này.  

Noriko (dựa theo phim Chuyến thăm Tokyo của OZU Yasujirô)

Ảnh: Bảo tàng Baccarat

HẾT!