Người Pháp nồng nhiệt và trân trọng đón các tác phẩm của ông mang đến từ Nhật bản cho cuộc triển lãm tại Bảo tàng Baccarat, nằm trong lâu đài của bà tử tước Marie-Laure de Noailles, Paris.

Ông là một nhà điêu khắc...vải. Ông gắn bó đời mình với những con búp bê và mang lại sự sống cho chúng. Cuộc triển lãm của ông là kết quả của một quá trình nghiên cứu, sáng tạo nghệ thuật suốt hơn 20 năm. Tác phẩm của ông đa số phản ánh cuộc sống gia đình và xã hội hết sức quen thuộc của những người nông dân thời kỳ Showa (1925-1989), đưa người ta trở lại với quá khứ tưởng chừng như đã bị lãng quên. Búp bê vải của ông còn kể lại cho người xem qua những đôi mắt lung linh, sinh động một cách kỳ lạ những kỷ niệm và những cảm xúc trân quý của chính ông. Bàn tay ông kiên nhẫn, tỉ mỉ, khéo léo chọn lựa từng miếng vải có chất lượng cao để có thể tồn tại với thời gian, để làm nên sự hài hòa, thanh nhã của các trang phục truyền thống.

Sinh năm 1937, tốt nghiệp Nippon Design School, ông làm việc nhiều năm trong một xưởng sản xuất người mẫu trước khi say mê búp bê vải. Chịu ảnh hưởng sâu sắc của nhà đạo diễn Yasujiro Ozu, nhiều sáng tạo của ông lấy cảm hứng từ các bộ phim của Ozu để bày tỏ lòng kính trọng và tưởng nhớ.

Không cần phải có kiến thức thâm sâu về văn hóa Nhật bản để thưởng thức vẻ đẹp yên bình toát ra từ những búp bê vải của ông. Mỗi tác phẩm được sáng tạo một cách biệt lập như một bức tranh nhỏ có câu chuyện của riêng mình. Từng bức tranh lại kết hợp với nhau làm nên một bức tranh vĩ đại về đời sống của người dân Nhật bản.

 Một số tác phẩm sau của ông trưng bày tại Paris được bạn bè quốc tế đánh giá cao

Hạnh phúc - Phải chăng phút giây hạnh phúc khôn tả trong đời một người mẹ là đây.  

Bàn tay bé bỏng xách nước chuẩn bị bữa ăn. Ông chú trọng đến việc lột tả qua khuôn mặt sự cần cù và tự nguyệncủa bé gái trong việc làm hàng ngày.

Đi mua rượu saké buổi tối là nhiệm vụ của các bé trai. Bình rượu trong tay em lấy mẫu từ bình rượu cổ nhưng làm bằng giấy.  

Bé ở nhà một mình. Điện thoại reo, liệu bé có biết trả lời không?  

Ai mà chẳng có kỷ niệm tuổi ấu thơ đã có lần "tè" ra giường. Một cảm giác dễ chịu trong một giấc mơ trở thành nỗi sợ hãi tột độ khi bừng tỉnh. Em bé lúng túng giữa cảm giác hối hận và không thoải mái.

Những con chim sẻ trong vườn : Em gái và u em đang ngắm những con chim sẻ nhảy nhót trong vườn. Ở đây ông muốn cho chúng ta thấy được sự tương phản : một là nét thơ ngây của em bé và một là nỗi ưu tư cho ngày mai phảng phất trên gương mặt của u em còn rất nhỏ.

 Ngày nay, ngay cả các cô học trò bé bỏng cũng được trang bị điện thoại cầm tay. Tuổi thơ của các em liệu có còn vô tư lự hay không trước tiện nghi vật chất thái quá này ?

Em bé có vẻ mặt hơi lo lắng. Em vừa gõ cửa nhà một người bạn của mẹ. Em cần phải trao món quà bọc trong tấm vải lụa vuông kia.  

Madame Miwa (dựa theo phim "Mùa xuân muộn màng" của OZU Yasujirô). 

Dì Otane (Dựa theo phim của OZU).

Ông còn giữ ấn tượng về những em bé thiêm thiếp ngủ ở nhà một người bạn và đã dày công tìm các loại vải có style hiện đại để biểu hiện cảm xúc luyến tiếc hình ảnh trong sáng này.  

Noriko (dựa theo phim Chuyến thăm Tokyo của OZU Yasujirô)

Ảnh: Bảo tàng Baccarat

HẾT!

Bài vịnh xướng của Hoa Cát

Chiều tím hồ sen

Hoàng hôn rực phủ cánh đồng xanh

Nắng tía sẩm vàng ngọc ửng nhanh

Hồ lượn vờn mây lam quyện sóng

Mái chèo lay nón tím nghiêng vành

Ngây buồn thiếu nữ mùa tha thướt

Lắt lẻo xuồng sen gió quái hanh

Lơi lả sậy còn say đắm thế!

Cớ chi hương gửi nhẹ lòng thanh!

Viết bởi Hoa Cát - 16 Feb 2009, 07:33

 ***************************

Bài họa của Đông Hoà Nguyễn Chí Hiệp

1.Hạc xuân kiều

Thả mình Hạc trắng điểm mây xanh

Lượn giữa chiều xuân rũ nắng hanh

Đảo cánh màn đêm vừa ẩn khuất

Gửi hồn tinh tú đến che vành

Mơ hồ ảm đạm nơi lầu các

Vắng lặng xa xôi ngọn gió chành

Ngọc nữ , từ lâu không trở lại

Khách tình vọng nhớ xót trăng thanh

Viết bởi nguyenchihiep - 15 Feb 2009, 12:03

*************************************************

2. Chút tình gửi hoa sen

 Hồng thắm nhẹ nhàng điểm lá xanh

Chút hương thanh thoát bỗng tàn nhanh

Trao duyên vừa thấy mơ đầy gánh

Gửi bóng lại nghe mộng xếp vành

Vọng đến tiếng ve miền nắng nhạt

Tìm theo cảnh hạ dáng trời hanh

Tình ơi , có phải còn nơi ấy

Đẫm trái tim này những vị thanh

Đông Hòa NGUYỄN CHÍ HIỆP - 17.02.2009

Sen chiều  

Ngàn sen khoe sắc tím hồ xanh

Ngát tỏa hương nồng nhụy thoảng nhanh

Hối hả mây vàng che bất tận

Mơ màng trăng bạc hiện non vành

Đàn cầm luyến nhớ chiều ly biệt

Sáo vọng hoài ai buổi nắng hanh

Viễn xứ hữu duyên trùng hội cố

Bên hồ thi vịnh thưởng trăng thanh

Câu chuyện tình giữa nàng Didon và chàng Enée từng được thể hiện bi thương trong thiên sử ca "L'Enéide" của nhà thơ La Mã cổ đại Virgile. Nàng Didon, sau cái chết của chồng do chính em trai nàng là người kế vị ngai vàng của vua cha giết hại đã bỏ trốn và lưu lạc tới miền Bắc Phi. Tại đây, nàng thiết lập nên vương quốc Carthage (hiện thuộc Tunisie) và lên ngôi Nữ hoàng.

Một vài giọt máu rỉ ra từ vết kiếm trên tượng. Ta có cảm tưởng như máu ứa ra từ chính trái tim mình.

(*)Trích L'Enéide của Virgile. 

Cổng địa ngục là một kho tàng về hình khối với 98 nhóm tượng mà mỗi nhóm tượng đều có thể tách riêng tạo nên một tác phẩm hoàn hảo.

NGƯỜI SUY TƯỞNG chính là hình ảnh của Dante, nhà thơ đang trầm tư trước số phận của chính những nhân vật của mình trên cổng địa ngục, tượng trưng cho lòng tin và hy vọng vào con người, đồng thời cũng là sức mạnh của trí tuệ. 

PAOLO và FRANCESCA: tượng được tách ra trở thành tác phẩm « Nụ hôn »
Hai chiếc bóng không rời nhau Fransesca da Rimini và Paolo Malatesta. Fransesco da Rimini là con gái của Gido da Polenta, lãnh chúa Ravenna đã gả cho Giancotto Malatesta, con trai của lãnh chúa Rimini - một gã trai độc ác. Khi Giancotto bắt gặp Fransesca dan díu với em trai mình là Paolo, đã đâm chết cả hai người bằng một nhát kiếm.Câu chuyện này xảy ra trong những năm 1283-1286.

Bây giờ đây quấn quýt, hiện bây giờ
Chỉ biết có đôi ta là đang sống,
Đang cho nhau ngọt ngào và đang mộng
Cố làm lơ không biết đến thời gian
Đến bông hoa tàn tạ với trăng ngàn
Đến những tình duyên chung quanh thất vọng.

(Hàn Mạc Tử)

Lịch sử điêu khắc Pháp được khắc tạc bởi bàn tay của thiên tài vĩ đại Auguste Rodin. Nhắc tới tên tuổi ông, người ta bị ám ảnh bởi cuộc tình của ông với nhà nữ điêu khắc Camille Claudel mà những tác phẩm của bà là vật chứng đầy nước mắt. Gần một thế kỷ trôi qua, tới tận năm 1988, chỉ khi bộ phim nói về cuộc đời bà được phát hành, hơn 70 tác phẩm còn sót lại trong vô số những tác phẩm đã bị chính bà hủy bỏ mới tìm được vị trí đúng đắn và xứng đáng trong lịch sử nghệ thuật thế giới.

Sinh năm 1864, lớn lên tại một làng nhỏ Villeneuve-sur-Fère nước Pháp, cô bé Camille sớm phát hiện ra điều kỳ diệu của đất sét, dưới bàn tay bé nhỏ của cô có thể làm nên được muôn hình muôn dạng. Sau khi rời nhà đến Nogent sur Seine, cô nhanh chóng được nhà điêu khắc trẻ Alfred Boucher để ý, nhận làm học trò, dìu dắt vào con đường điêu khắc. Ảnh hưởng của người thầy đầu tiên được thể hiện qua tác phẩm « Paul Claudel 13 tuổi » (1881) là bức tượng đồng về em trai cô, (sau này là nhà thơ, nhà văn nổi tiếng của Pháp). Khi Camille 18 tuổi, Boucher đột ngột rời Pháp đi Ý, giới thiệu cô với một nhà điêu khắc tên tuổi ở Paris. Đó chính là Auguste Rodin.

Rodin lúc đó 42 tuổi, đang sống với Rose Beuret và có một người con chỉ kém Camille hai tuổi. Cuộc gặp gỡ đã cuốn hai nghệ sĩ tài năng vào cơn lốc của cuộc tình vụng trộm mãnh liệt, đầy trăn trở. Bàn tay của Camille in dấu trên rất nhiều tác phẩm của ông trong giai đoạn này. Nàng là học trò tận tụy, là đồng nghiệp tài năng, là người mẫu xinh đẹp lý tưởng, và là người tình say đắm của ông. Nàng là người truyền cho ông cảm hứng làm nên những tác phẩm ấn tượng mà một trong những tác phẩm xuất sắc là «Nụ hôn», giúp ông hoàn thành nhiều đơn đặt hàng quan trọng trong đó có một phần của tác phẩm lớn nhất của đời ông : « Cánh cổng địa ngục » . Bản thân Camille cũng cho ra đời khá nhiều tác phẩm. Rodin đã từng làm người mẫu cho nàng cho việc thực hiện bức« Tượng bán thân Rodin » ...Nhưng các tác phẩm của nàng bị chìm đi bởi chính sự nổi tiếng của Rodin. Dư luận miệt thị mối quan hệ không chính đáng, đàm tiếu về những tác phẩm của nàng cho đó là sáng tạo của người thầy. Bị mẹ và gia đình khinh rẻ và xa lánh, phải liên tiếp đối diện với người tình cũ của Rodin, Camille bị mất thăng bằng. Năm 1893, sau khi quyết định chính thức chia tay người tình, nàng đau đớn khép mình trong căn nhà vừa là xưởng điêu khắc trong khi Rodin đang choáng ngợp với những đơn đặt hàng tầm cỡ thế giới.

Vào thời gian này, nàng đã khẳng định mình bằng nhiều tác phẩm : Cô bé Châtelaine (1896), Con sóng (1897), Trầm mặc, Gia tài (1900), Người đàn bà thổi sáo (1904), Bỏ rơi (1905)... Các tác phẩm được thực hiện với nhiều phiên bản bằng các chất liệu khác nhau : thạch cao, đá hoa, đồng, và nàng cũng không ngần ngại sử dụng chất liệu quý hiếm như đá cẩm thạch để tạo sự khác biệt với Rodin. Sự nhạy cảm tinh tế trong nghiên cứu chi tiết, phong cách thể hiện sự giằng xé nội tâm của nàng đã làm xôn xao giới phê bình.

«Điệu van» (ảnh) là tác phẩm vượt qua giá trị thẩm mỹ thông thường, thể hiện một tình yêu mãnh liệt của hai thân thể tràn trề sức sống đang chìm đắm trong thế giới của nhịp, của nhạc. Cái gợi cảm của hai bàn tay chỉ "chạm" mà không nắm, cánh tay đỡ, nhẹ nhàng nhưng là điểm tựa đầy tin cậy được tạo ra bởi thế đứng của người con gái, ngả về sau nhưng nghiêng lại với một chút khoảng cách cho ta có cảm nhận được niềm khao khát quấn lấy người bạn nhảy. Sức sống nội tâm của tác phẩm qua bàn tay tỉ mỉ của nàng được phản ảnh bởi nét lượn thanh tao của cơ bắp, run rẩy của tế bào . Sự gần gũi của hai gương mặt đẩy cao trào xúc động, say đắm tới ước muốn tan biến trong những vòng nhảy quay cuồng tưởng chừng như vô tận, được thấy rõ qua những vòng xoáy của miếng vải phủ gồ ghề đang cuốn theo họ phập phồng như một miếng vải liệm, với kỹ thuật sáng, tối, nổi, chìm làm nên sự tương phản, giằng xé : tình yêu hay cái chết ? Một nỗi buồn thống thiết toát ra từ đó.

Tuy xa cách nhưng Rodin vẫn luôn duy trì sự hỗ trợ thiết thực của mình với người tình. Ông kín đáo viết thư cho bộ công nghiệp đề nghị xuất vật liệu đá hoa giúp nàng, không ngừng giới thiệu về nàng với các nhà phê bình tên tuổi. Tuy nhiên giới phê bình ngưỡng mộ các bức tượng bao nhiêu thì nghi ngại trước phong cách của nàng bấy nhiêu bởi ở họ cảm nhận ở đó một người phụ nữ mệt mỏi tới vô vọng muốn thả mình vào nghệ thuật, một phụ nữ lập dị bị mất thăng bằng.

Năm 1898, Camille viết thư cho viện Nghệ thuật xin một khoản tiền tài trợ để thực hiện tác phẩm « Tuổi chín muồi» bằng đồng. Thanh tra đã chấp thuận và xác nhận đây là tác phẩm xứng đáng. Nhưng chỉ vài tháng sau, trong một cuộc triển lãm, Rodin tình cờ phát hiện ra phiên bản gốc bằng thạch cao, nổi giận vì cuộc sống riêng tư của ông bị phơi bày trước công chúng. Không một lời giải thích, không những việc tài trợ cho phiên bản bằng đồng không được tiếp tục mà ngay cả đơn đặt hàng cho phiên bản bằng đá hoa cũng bị hủy bỏ. Mối quan hệ của hai người hoàn toàn chấm dứt từ đó, Camille oán giận Rodin là người đã gây nên mọi sự không may này.

Không có một tác phẩm điêu khắc nào mà số phận của một cuộc tình đổ vỡ lại hiện lên xé lòng đến thế. Một người đàn bà già nua với khuôn mặt nhăn nhúm, khắc khổ giống như thần chết đang choàng tay ôm người đàn ông và kéo ông đi, âu yếm mà quyết liệt. Vai trái của người đàn ông nghiêng về phía sau khắc khoải nhưng vai phải được sưởi ấm bằng trái tim của người đàn bà lại chùng xuống, cam chịu. Bàn tay tiếc nuổi buông rơi người phụ nữ trẻ đang quỳ xuống chới với trước khoảng không, van vỉ. Trừ đôi bàn tay nhỏ nhưng được tạc rất thô để thấy một đôi tay vất vả của một người làm điêu khắc, cả thân hình nàng, làn da, bộ ngực căng mịn đều toát lên vẻ đẹp của tuổi trẻ. Nhà văn Paul Claudel, em trai của nàng khi nhìn lại bức tượng này bật khóc : Ôi, không lẽ nào , người con gái trẻ thảm thương kia, chính là chị của tôi, chị Camille thân yêu của tôi.! Người đàn bà xinh đẹp, kiêu hãnh này, lại đang trần trụi mà quỳ xuống dưới chân người ta khẩn nài, nhục nhã. Tất cả đã kết thúc ! Chị để lại cho đời hình ảnh về chị như thế !. Đó là tâm hồn, là tài năng, là lẽ sống, là vẻ đẹp, là cuộc sông và là tên tuổi của chị.

Ngắm nhìn bức tượng từ một góc độ khách quan, vượt ra khỏi đời tư của nghệ sĩ, « Tuổi chín muồi » phản ánh một quy luật vô thường : con người sẽ có một ngày phải rời khỏi tuổi trẻ để đi về với miền đất khô cằn, lạnh lẽo của tuổi già và cái chết. Camille đã dành trọn trái tim của mình cho tác phẩm.