Đồi Montmartre trong tranh Valadon và Utrillo
 |
| Suzanne Valadon, bouquet dans un vase, 1920 |
Thuở ấy, người ta chỉ có thể leo lên ngọn đồi Butte bằng con đuờng duy nhất mang tên Lepic. Những dãy phố nhỏ thoai thoải dốc là những đường mòn đầy bùn mà chỉ một cơn mưa cũng có thể biến chúng thành dòng sông ngập ngụa. Vài phố hẹp và một trang trại nhỏ cung cấp sữa tạo cho Montmartre bóng dáng của một khu làng. Lọt qua khe giữa các bức tường nứt nẻ là một thứ ánh sáng màu xam xám. Những ngôi nhà bằng gỗ xen kẽ những chiếc lều sơ sài cùng những mảnh vườn tí xíu thấp thoáng chút màu sắc từ một vài bộ quần áo phơ phất trên dây, hay từ một khóm hoa tím hiếm hoi trong cỏ dại. Nhà thờ Sacré-Cœur mới chỉ là một công trường với những giàn giáo dọc ngang chi chít…
Tại Moulin Rouge (Cối xay gió đỏ), nàng Goulue* không còn xoay tròn những lớp váy bằng voan mỏng để lộ đôi chân dài quyến rũ trong điệu nhảy Cancan như thời của danh họa Toulouse-Lautrec* nữa. Bruyant* ẩn lánh về quê với bản quyền của bài hát «Nini peau d’chien». Zborowski đói lả, lang thang trong các galeries hy vọng bán vài bức tranh khỏa thân của Modigliani*... để sống qua ngày…
Suzanne Valadon (1865-1938) khi ấy vừa là thợ giặt, vũ nữ, người chuyên cưỡi ngựa biểu diễn xiếc vừa là người mẫu cho các danh họa Renoir, Puvis de Chavannes, Degas…trước khi cầm cọ. Phố Cortot, từ khung cửa sổ bà vẽ những chùm lilas trong vườn. Chẳng bao lâu, bàn tay bà đã biến những phố cũ tường loang lổ u buồn ôm quanh Montmartre thành những bức tranh màu sắc, sang trọng và sống động. Chân dung và tranh tĩnh vật là đề tài ưa thích của bà.
Cuộc đời Valadon là câu chuyện xúc động kể từ khi là một cô bé vỉa hè yếu đuối đến lúc trở nên nổi tiếng. Năm 1894, bà là người phụ nữ đầu tiên được bầu vào Viện Nghệ thuật Quốc gia.
Tại Moulin Rouge (Cối xay gió đỏ), nàng Goulue* không còn xoay tròn những lớp váy bằng voan mỏng để lộ đôi chân dài quyến rũ trong điệu nhảy Cancan như thời của danh họa Toulouse-Lautrec* nữa. Bruyant* ẩn lánh về quê với bản quyền của bài hát «Nini peau d’chien». Zborowski đói lả, lang thang trong các galeries hy vọng bán vài bức tranh khỏa thân của Modigliani*... để sống qua ngày…
Suzanne Valadon (1865-1938) khi ấy vừa là thợ giặt, vũ nữ, người chuyên cưỡi ngựa biểu diễn xiếc vừa là người mẫu cho các danh họa Renoir, Puvis de Chavannes, Degas…trước khi cầm cọ. Phố Cortot, từ khung cửa sổ bà vẽ những chùm lilas trong vườn. Chẳng bao lâu, bàn tay bà đã biến những phố cũ tường loang lổ u buồn ôm quanh Montmartre thành những bức tranh màu sắc, sang trọng và sống động. Chân dung và tranh tĩnh vật là đề tài ưa thích của bà.
Cuộc đời Valadon là câu chuyện xúc động kể từ khi là một cô bé vỉa hè yếu đuối đến lúc trở nên nổi tiếng. Năm 1894, bà là người phụ nữ đầu tiên được bầu vào Viện Nghệ thuật Quốc gia.
Maurice Utrillo, Rue des Abesses, vers 1912
Con
trai của bà, Maurice Utrillo (1883-1955), chưa từng được biết cha, sống
cùng bà ngoại từ nhỏ. Chàng bị nhìn nhận như một kẻ bệnh hoạn không gì
cứu vãn, một con ma men hay một người bệnh tâm thần. Để đổi vài ly rượu
xứ Corse, chàng phác họa khung cảnh của Montmartre trên những bức tranh
nhạt màu không có bóng người, rất xa với vẻ đẹp và thẩm mỹ của thời kỳ
«tranh trắng» sau này. Giống như một điềm báo và cũng đồng nghĩa với
cuộc Đại chiến thế giới thứ nhất, tranh của chàng toát lên nỗi tuyệt
vọng khôn cùng qua cách diễn tả những bức tường cao hụt hẫng bằng thạch
cao, những con phố hoang vắng và một bầu trời rất thấp ảm đạm như gần
sụp đổ đến nơi. Nhà đổ nát, cây trơ cành, những phiến gạch trên thềm hè
vỡ toác...tất cả như những bài thơ buồn, là nỗi cô độc đến tận cùng, hay
một cuộc chạy đua hoang tưởng của một người lữ khách không hành lý giữa
một sa mạc vô hình.
Tranh
Utrillo thiên về phong cảnh, những mái nhà, góc phố...chủ yếu là
Montmartre. Khoảng gần năm 1922 đến 1955, các bức tranh có sự biến
chuyển về màu sắc, có phần sống động hơn.
Maurice Utrillo, café de la Tourelle à Montmartre, 1911
Hai cuộc đời song hành bên nhau của Suzanne Valadon và Maurice Utrillo có thể làm nên một thiên tiểu thuyết đầy lắt léo của các nhà văn Zola hoặc Céline. Bảo tàng Pinacothèque nằm trên quảng trường Madeleine Paris đã trân trọng dành triển lãm chung các tác phẩm của hai tác giả: Mẹ và Con. Ngắm nhìn chúng bên nhau, ta thấy sự tương phản rõ nét. Một bên là niềm khao khát sự sống tràn trề qua màu sắc và hình khối, những bức chân dung, những khuôn mặt…là sự biểu cảm nồng nàn. Và một bên là địa ngục lạnh lẽo của một tâm hồn bị bỏ rơi. Rời khỏi tranh Utrillo để trở lại với Valadon, người xem bỗng thấy màu sắc tranh của người Mẹ trở nên tươi hơn rực rỡ, chói lòa hơn, thấy yêu quý ngưỡng mộ bao nhiêu niềm lạc quan sống ấy. Và rồi ta bỗng đau nghẹn trước sắc màu ảm đạm của Utrillo, hiểu hơn, thương hơn cho một tài năng luôn chìm đắm trong những cơn trầm cảm.
Suzanne Valadon, femme à la contrebasse, 1910
Chú thích:
*La Goulue (1866-1929): tên thật là Louise Weber, vũ nữ nổi tiếng với điệu nhảy Cancan , người mẫu của nhiều họa sĩ danh tiếng cùng thời.
*Henri Marie Raymond de Toulouse-Lautrec-Monfa (1864-1901): Danh họa Pháp.
*Aristide Bruant (1851-1925) : Nhạc sĩ và nhà văn Pháp
*Léopold Zborowski (1889-1932) : nhà thơ người Ba lan và nhà buôn tranh nghệ thuật.
* Amedeo Clemente Modigliani (1884-1920) : Họa sĩ và điêu khắc Pháp.
*La Goulue (1866-1929): tên thật là Louise Weber, vũ nữ nổi tiếng với điệu nhảy Cancan , người mẫu của nhiều họa sĩ danh tiếng cùng thời.
*Henri Marie Raymond de Toulouse-Lautrec-Monfa (1864-1901): Danh họa Pháp.
*Aristide Bruant (1851-1925) : Nhạc sĩ và nhà văn Pháp
*Léopold Zborowski (1889-1932) : nhà thơ người Ba lan và nhà buôn tranh nghệ thuật.
* Amedeo Clemente Modigliani (1884-1920) : Họa sĩ và điêu khắc Pháp.
Nico - Phỏng dịch theo bài nói chuyện của Jaeghere.
Ảnh:J.Fabris, commissaire de l’exposition
Maurice Utrillo, Sacré Cœur de Montmartre et le Château des Brouillards - 1934
Maurice Utrillo, place des Abesses - 1910
Chỉnh sửa
Chào chị.
Một bài viết hay và tranh thật đẹp. Hì, về Mỹ thuật em hơi tệ, chỉ thấy là nó đẹp thôi. Chúc chị vui và nhiều may mắn.
Viết bởi vantiensinh — 24 Jul 2009, 12:58
Một bức tranh đa sắc thái. Một bài phỏng dịch đầy thuyết phục. Chúc mừng chị, Nico nhé!
Cuối tuần được thưởng lãm tranh và bài chị viết, Lọ Lem như được mở rộng tầm mắt rồi.
chúc an lạc!
Lọ Lem Đất Võ's Blog
Viết bởi nhabaominhdan — 24 Jul 2009, 13:13
Mông mác là bác núi Nùng
Bao giờ 2 nước có chung một đồi
Viết bởi hainam — 24 Jul 2009, 13:27
@Vantiensinh: VTS Thấy đẹp là hay rồi. Lâu nay đi vắng chưa được đọc VTS. Sẽ ghé thăm sau nhé. Chúc VTS luôn vui.
Viết bởi nico — 24 Jul 2009, 13:55
Xem tranh đâu thấy đồi Mông Mác và Nhà thờ Sacré-Cœur? Bức Người đàn bà chơi contrebasse kia phải đặt tên là là " Hai Cây Contrebasse".
Nico cho biết có phải Nhà thờ Sacré-Cœur hay thay đổi màu sơn không? Điều này ít thấy đối với các kiến trúc cổ.
Viết bởi luuminhphuong — 24 Jul 2009, 14:08
@Lọ Lem mến: Cám ơn Lọ Lem luôn quan tâm, ghé thăm và động viên Nico nhé. Chúc bạn những ngày cuối tuần vui vẻ.
Viết bởi nico — 24 Jul 2009, 14:16
Vào đọc bài và thưởng thức tranh nico cho mình một sự thoải mái và bình yên,thăm chúc nico luôn vui
Viết bởi Lê Vi — 24 Jul 2009, 15:53
Cám ơn em, bài viet thật hay và những bức tranh thật đặc sắc. Chị hay để ý những bức tranh của các họa sỹ vẽ và bán tranh ngoài phố. Chị không hiểu lắm, chỉ thấy những bức tranh của họ như có màu sắc và thân phận riêng. Chị rất thích bức tranh hoa hồng đầu tiên vì màu sắc thật sinh động và rực sáng. Chị cũng cảm nhận được sự tương phản của hai phong cách trên, tuy không hiểu biết nhiều về hội họa.
Chúc em vui.
Viết bởi minhnguyet — 24 Jul 2009, 16:32
Hơn cả tuần nay không thấy em
Định viết thơ thăm, không có tem
Phần anh còn đạp xe rong ruỗi
Lê la khắp chốn bán cà rem
Viết bởi Lâm Chiêu Đồng — 24 Jul 2009, 16:42
@Hải Nam:
Mông mác là bác núi Nùng
Bao giờ 2 nước có chung một đồi
Viết bởi hainam — 24 Jul 2009, 13:27
Hai nước tuy chẳng chung đôi
Trời Mông mác vẫn nghiêng nơi Núi Nùng
Hì! Chúc vui nhé.
Viết bởi nico — 25 Jul 2009, 16:53
Nico đã bổ sung thêm bức tranh có bóng dáng của Nhà thờ Sacré-Cœur. Còn những tranh khác của Maurice Utrillo chính là cảnh của phố xá Montmartre thời đó.
Câu phỏng vấn của phóng viên về màu sơn chắc là một câu hỏi bẫy? Sacré Coeur đẹp sáng rực cả Paris chính bởi màu trắng ngà ấy. Nhà thờ được xây bằng đá calcaire trắng lấy từ Chateau Landon, không giữ bụi và càng sáng, càng trắng mỗi khi gặp mưa sương. Luôn luôn là màu trắng. He he... Cám ơn bức ảnh Montmartre ngày nay nhé. Năm nào đấy?.
Viết bởi nico — 25 Jul 2009, 17:06
@Anh Lê Vi: cám ơn anh đã ghé thăm và vui khi anh dành thì giờ đọc bài viết. Chúc anh có ngày cuối tuần vui.
Viết bởi nico — 25 Jul 2009, 17:10
Viết bởi nico — 25 Jul 2009, 17:15
@Anh Lâm Chiêu Đồng
Hơn cả tuần nay không thấy em
Định viết thơ thăm, không có tem
Phần anh còn đạp xe rong ruỗi
Lê la khắp chốn bán cà rem
Viết bởi Lâm Chiêu Đồng — 24 Jul 2009, 16:42
Bán cà rem mà không tiền mua tem
Hay là anh mua rượu uống say mèm
Đâu chỉ tuần nay anh không ghé
Bao nhiêu bài nào thấy anh xem?
Hì! Chúc anh vui khỏe, xé dán đều tay nha.
Viết bởi nico — 25 Jul 2009, 17:22
Gọi Mùa
Em về lại nhớ đến hôm nao
Nhớ xuân ngày cũ bóng hoa đào
Bước chân đi giữa màn sương trắng
Bước chân theo đường phố xôn xao
Em chờ mây , tóc rối thả bay
Em chờ mây , hỏi xin tháng ngày
Rằng mùa ơi , đời xinh tươi lắm
Rằng mùa ơi , em chờ có hay
Một thoáng chìm sâu vào cõi mơ
Hỏi tình ơi , có đợi hay chờ
Hỏi tình ơi , có nghe hương cỏ
Đong đầy tim dấu vết ngày xưa
Xin đến bên người cầm bàn tay
Nghe lời gọi của trái tim gầy
Nghe lời gọi nụ hôn ngày ấy
Ta bên nhau tình thật đắm say
đông hòa Nguyễn Chí Hiệp
26.07.2009
Viết bởi HCN — 26 Jul 2009, 06:56
Những bức tranh tuyệt vời, và bài phỏng dịch cũng tuyệt vời...như Nico ! he he.
Mắt chị vẫn nhức nên com ít thui nha.
Hẹn gặp em.
Viết bởi noracat — 11 Aug 2009, 21:49
Giọt Sầu Mùa Thu
Giọt mưa chiều đã im
Ai còn đến bên thềm
Nghe mùa thu nỗi nhớ
Môi vừa gọi thầm tên....
Có phải chăng thu buồn
Xa vắng mãi nụ hôn
Ôi , tình yêu xa quá
Khuất bóng rồi cuối thôn
Héo hon hồn nghe nao
Có phải chăng tiếng sầu
Thắt vào tim lạnh giá
Chôn vùi tận biển sâu
Đêm mưa ngâu lại trôi
Tiếc mãi giọng em cười
Ôi , nụ cười êm ái
Có còn dành riêng tôi
Để bờ môi lơ ngơ
Đứng trên bến mong chờ
Nhìn đò nghêng sóng thổi
Thoáng hồn một giấc mơ
Ngây thơ đã đi rồi
Nỗi niền này khó vơi
Niền yêu đương bóng khuất
Thương xót lắm …nàng ơi!!!
đông hòa Nguyễn Chí Hiệp
20.08.2009
.
Viết bởi đông hòa Nguyễn Chí Hiệp — 21 Aug 2009, 06:14